Hanggang ngayon, makalipas ang 16 na taon, ang kaso ng Ampatuan (Maguindanao) Massacre ay nananatiling may partial justice. Sa kabila nito, habang ang ilan sa mga pangunahing utak ng krimen ay nakakulong na, patuloy namang nabibinbin ang ganap na resolusyon dahil sa mga pending appeal, teknikalidad sa batas, at sa patuloy na pagtatago ng dose-dosenang akusado.
Dahil dito, nananatiling sariwa ang sugat para sa mga pamilya ng biktima. Noong Enero 27, 2025, inilabas sa publiko na noong Agosto ng parehong taon, pinagtibay ng Korte Suprema ang acquittal ni Datu Akmad “Tato” Ampatuan Sr. Ayon sa desisyon, ang kanyang presensya lamang sa mga pulong ay hindi sapat upang patunayan ang conspiracy. Bukod dito, bilang son-in-law ng yumaong patriarch, hindi siya maaaring panagutin bilang accessory sa ilalim ng Revised Penal Code.
Ampatuan Massacre, Isang Krimen na Hindi Pa Rin Ganap ang Hustisya
Samantala, hanggang huling bahagi ng 2025, nananatiling nakabinbin sa Court of Appeals ang mga appeal nina Andal “Unsay” Ampatuan Jr. at Zaldy Ampatuan. Dahil sa matagal na pagkaantala, naghain ang mga pamilya ng biktima ng urgent motion noong Nobyembre 2025 upang pabilisin ang desisyon sa anim na taong gulang na mga apela. Kasabay nito, patuloy ang panawagan ng mga grupong legal tulad ng CenterLaw na kilalanin sa korte ang photojournalist na Reynaldo “Bebot” Momay bilang ika-58 biktima. Gayunman, sa hatol noong 2019, 57 counts of murder lamang ang naisama dahil hindi kailanman natagpuan ang kanyang bangkay.
Kalagayan ng mga Akusado
Una, sina Andal Jr. at Zaldy Ampatuan ay kasalukuyang nagsisilbi ng reclusion perpetua (hanggang 40 taon na walang parole) sa New Bilibid Prison. Dagdag pa rito, nahatulan si Andal Jr. noong 2023 ng 21 counts of graft, na katumbas ng karagdagang 210 taon na sentensiya. Samantala, humigit-kumulang 80 hanggang 88 suspek ang nananatiling at large. Dahil marami sa kanila ay dating pulis o miyembro ng pribadong militia, nananatiling mataas ang panganib sa mga testigo.
Bagama’t napawalang-sala sa massacre case, si Sajid Islam Ampatuan,
ay naharap naman sa magkakahiwalay na hatol ng graft at malversation. Noong Oktubre 2024, siya ay sinentensiyahan ng reclusion perpetua dahil sa maling paggamit ng pondo ng bayan at patuloy na hinahanap matapos mabigong sumuko.
Epekto at Kabayaran
Ngunit sa kabila ng utos ng korte noong 2019, na magbayad ng civil indemnity at moral damages na ₱300,000 kada biktima, hanggang ngayon, wala pang natatanggap ang mga pamilya. Ang dahilan: teknikal na nasa appeal pa rin ang kaso. Higit pa rito, ayon sa National Union of Journalists of the Philippines, nananatili ang mga kondisyong politikal na nagbigay-daan sa masaker. Sa katunayan, may mga miyembro pa rin ng angkan Ampatuan na nanalo sa lokal na halalan, kabilang ang eleksiyon noong Mayo 2025.
Ampatuan Massacre: Nobyembre 23, 2009
Noong umaga ng Nobyembre 23, 2009, naganap ang Ampatuan Massacre sa bayan ng Ampatuan, Maguindanao. Dahil sa lawak at brutalidad nito, kinikilala ito bilang pinakamadugong insidente laban sa mga mamamahayag sa buong mundo at pinakamalalang karahasang elektoral sa kasaysayan ng Pilipinas.
Timeline ng Karahasan
Una – 9:30 AM (Ang Convoy): Pitong sasakyan ang bumiyahe upang magsumite ng certificate of candidacy (COC) para kay Esmael “Toto” Mangudadatu.
Dahil sa banta sa buhay, hindi siya sumama at sa halip ay nagpadala ng grupo ng kababaihan.
Sumunod – 10:00 AM (Ang Ambush): Sa isang police checkpoint sa Barangay Masalay, hinarang ang convoy ng humigit-kumulang 100 armadong lalaki na pinamunuan ni Andal Ampatuan Jr. Kasabay nito, dalawang dumaraang sasakyan ang nasabat at nadamay.
Pagkaraan – 10:30 AM (Ang Pagpatay): Dinala ang mga biktima sa Sitio Masalay at doon pinaslang. Batay sa forensic evidence, maraming kababaihan ang ginahasa at binaril bago tuluyang pinatay.
Sa huli – Ang Pagtatago: Tinangkang ilibing ang mga bangkay sa tatlong mass grave gamit ang backhoe ng pamahalaang panlalawigan. Gayunpaman, nabigo ang plano nang dumating ang militar bandang 3:00 PM.
Hatol Ngunit Hindi Wakas
Noong Disyembre 2019, hinatulan ng isang hukuman sa Quezon City ang 28 akusado ng murder at sinentensiyahan ng reclusion perpetua. Subalit, pagsapit ng 2026, nananatiling bukas ang kaso sa mata ng marami—sapagkat habang may mga nakakulong, marami pa rin ang malaya, at ang panawagan para sa tunay na hustisya ay patuloy na umiigting.
