Noong dumating ang Bagyong Pepeng Pangasinan, akala ko’y karaniwang ulan lang na lilipas din. Ako si Felicidad “Idad” Santos, pitumpu’t dalawang taong gulang noon, isang simpleng lola mula sa Barangay San Isidro, Pangasinan.
Mahina na ang aking tuhod, mabagal na ang aking kilos, at sanay na akong mamuhay nang tahimik.
Ngunit sa mga sumunod na oras, unti-unting nabura ang katahimikan ng aming baryo. Ang ulan ay hindi na patak, kundi buhos. Ang hangin ay hindi na simoy, kundi sigaw.
Bagyong Pepeng Pangasinan at ang Unang Takot
Sa simula, pinagmamasdan ko lang ang bakuran. May kaunting tubig, ngunit sabi ni Aling Nena Cruz, kapitbahay naming halos kasing-edad ko, “Lilipas din ’yan, Idad.”
Gayunpaman, makalipas ang ilang oras, pumasok na ang tubig sa kusina. Narinig ko ang sigaw ni Mang Tonyo Ramirez mula sa kalsada, “Mabilis ang taas ng baha!”
Dahan-dahang nabasa ang aking mga tsinelas. Pagkaraan, ang sahig ay parang salamin na sa kapal ng tubig. Ang lamig ay gumapang sa aking mga paa hanggang tuhod.
Narinig ko ang iyak ng apo ni Marisol dela Peña, isang batang babae na yakap-yakap ang basang kumot. May mga asong umaalulong. May mga ilaw na biglang namatay.
Doon ko unang naramdaman ang tunay na takot. Hindi takot sa kamatayan, kundi takot na wala na akong magawa.
Bago kami lumikas, bumalik ako sa aking silid. Hinahanap ko ang aking rosaryo—ang rosaryong bigay pa ng aking yumaong asawa na si Roberto Santos. Ito ang rosaryong hawak ko tuwing may sakit siya. Ito rin ang hawak ko noong siya’y pumanaw.
Hindi ko na kinuha ang mga damit. Hindi ko inisip ang mga papeles. Rosaryo lamang ang aking isinilid sa aking palad.
Isang Linggo ng Paglikas sa Gitna ng Bagyong Pepeng Pangasinan
Dinala kami sa evacuation center ng barangay, isang lumang paaralan. Nandoon sina Aling Nena, Mang Tonyo, si Marisol, at dose-dosenang iba pa.
Sa loob, siksikan kami sa sahig. May mga banig na manipis, may karton, at may mga taong diretsong umupo sa semento.
Ang barangay health worker na si Lourdes Villanueva ay paikot-ikot, sinusukat ang presyon ng matatanda at pinapainom ng gamot ang mga bata.
Sa gabi, halos walang makatulog. May mga batang umiiyak sa gutom. Mayroong matatandang inuubo sa lamig. May mga tahimik na nakatulala sa kisame.
Tuwing madaling-araw, nagdarasal ako. Hindi ako humihingi ng himala. Humihingi lang ako ng lakas para makabangon kinabukasan.
Isang linggo kaming ganoon. Araw-araw, may balitang may bahay na tuluyang gumuho. May nawawala. May hindi na natagpuan.
Gayunpaman, sa bawat umaga, nagigising pa rin ako. At sa bawat gabi, hawak ko pa rin ang rosaryo ni Roberto.
Pag-uwi sa mga Alaala Matapos ang Bagyong Pepeng Pangasinan
Nang humupa ang baha, pinayagan na kaming bumalik. Kasama ko si Aling Nena sa paglalakad pauwi. Mabagal. Tahimik. Walang imikan.
Pagdating sa aming lugar, parang hindi ko na ito kilala. Wasak ang bahay. Putik ang dingding. Ang aparador ay nakahandusay. Ang mga larawan naming mag-asawa ay wala na.
Umupo ako sa kinatatayuan ng dati naming sala. Napatingin sa paligid. Napaluha.
Ngunit nang bumaba ang aking tingin, nakita ko ang aking kamay. Nandoon pa rin ang rosaryo. Basâ. Kupas. Ngunit buo.
Doon ko napagtanto na kahit maraming bagay ang kinuha ng Bagyong Pepeng Pangasinan, may isang bagay na hindi nito kayang anurin. At iyon ang pananampalatayang bumuhay sa akin.
Hanggang ngayon, kapag umuulan, bumabalik ang mga alaala. Ngunit hindi na ako nanginginig tulad ng dati. Dahil sa gitna ng pinakamalakas na unos ng aking buhay, may isang rosaryo na nanatili sa aking kamay.
At hangga’t hawak ko iyon, alam kong hindi ako nag-iisa.
