Land Slide Bagyong Pablo (BOPHA) December 4, 2012
Typhoon Pablo caused approximately 1,067 deaths and left more than 800 people missing.
Bagyong Pablo Survivor: Isang masusing salaysay ng isang nakaligtas sa Bagyong Pablo (Bopha), 2012
Ako si Joel Manansala, apatnapu’t limang taong gulang noong Disyembre 2012. Isa akong maliit na minero at ama ng isang bata sa Compostela Valley, Mindanao. Sa loob ng maraming taon, naniwala kaming ligtas kami sa malalakas na bagyo. Iyon ang paniniwalang tuluyang winasak ng Bagyong Pablo.
Bagyong Pablo Survivor: Isang Umagang Walang Babala
Noong Disyembre 4, 2012, maaga akong nagising upang pumasok sa minahan. Maulap ang langit ngunit walang kakaiba sa pakiramdam ng araw. Kasama ko sa bahay ang asawa kong si Lourdes at anak naming si Kevin, walong taong gulang.
Bago ako umalis, nag-almusal kami nang sabay. Nagbiro pa ang anak ko na malamig ang hangin. Wala ni isa sa amin ang nag-isip na iyon na pala ang huling normal na umaga.
Sa Mindanao, bihira ang super typhoon. Kaya kahit may balitang bagyo, walang nagmadaling lumikas. Walang sirena, walang malinaw na utos, at walang takot sa mga mukha ng tao.
Ang Biglang Pagbabago ng Lahat
Bandang tanghali, biglang bumuhos ang malakas na ulan. Hindi ito karaniwang ulan na sanay kami. Mabigat ang patak, at parang may galit ang langit.
Habang nasa minahan kami, may narinig kaming malalim na ugong. Parang may gumugulong na malaking bato sa loob ng bundok.
May sumigaw na, “Gumuho ang itaas!”
Sa loob ng ilang segundo, bumigay ang lupa. Putik, bato, at tubig ang rumagasa pababa. Tinangay ang mga barung-barong, kagamitan, at mismong mga tao.
Takbuhan sa Gitna ng Putik at Sigaw
Tumakbo ako pababa nang hindi lumilingon. Ramdam ko ang pagyanig ng lupa sa bawat hakbang. May mga kasamahan akong natumba at tuluyang natabunan.
Mayroong sumisigaw ng tulong. May tumatawag ng pangalan ng anak o asawa. Ngunit nalunod ang lahat sa ingay ng landslide at ulan.
Sa gilid ng bundok, nakita ko ang flash flood na bumubuo ng bagong ilog. Walang daan, walang ligtas na lugar. Tanging instinct na lang ang gumagalaw sa katawan ko.
Pagbalik sa Wasak na Komunidad
Pagkaraan ng bagyo, nagmistulang ibang mundo ang Compostela Valley. Wala na ang mga bahay na dati naming tinutuluyan. Ang minahan ay naging hukay ng putik at bangkay.
Hinahanap ko ang mga kaibigan kong kasama ko araw-araw. Isa-isa naming hinukay ang lupa gamit ang kamay at pala. Marami sa kanila ang hindi na namin nakita.
Nalaman namin kalaunan na mahigit 1,900 katao ang nasawi. Buong pamilya ang natabunan. May mga batang hindi na nakilala ang kanilang mga magulang.
Bagyong Pablo Survivor: Ang Pag-uwi na Walang Kasiguruhan
Pag-uwi ko sa bahay, wala na itong bubong. Basag ang dingding at putik ang sahig. Nakita ko si Lourdes na yakap si Kevin, parehong nanginginig.
Doon ko lang naramdaman ang bigat ng lahat. Hindi ako umiyak habang tumatakbo sa bundok. Ngunit umiyak ako nang makita kong buhay sila.
Marami sa aming kapitbahay ang hindi na muling umuwi. May mga bahay na naging puntod ng kanilang mga nakatira. Ang komunidad namin ay hindi na muling naging katulad ng dati.
Bagyong Pablo Survivor: Mga Taong Naiwan, Mga Aral na Hindi Malilimutan
Hanggang ngayon, tuwing umuulan, humihinto ako sa ginagawa ko. Pinakikinggan ko ang tunog ng ulan at lupa. Ang takot ay hindi nawala, natutong lamang itong manahimik sa loob.
Hindi na ako muling nagsabing ligtas ang Mindanao sa super typhoon. Itinuro ng Bagyong Pablo na walang pinipiling lugar ang kalikasan. Kapag nagalit ito, lahat ay maaaring tamaan.
Isinusulat ko ang kuwentong ito para sa mga nawalan ng boses. Para sa mga minero, magsasaka, at pamilyang natabunan ng lupa. At para ipaalala na ang paghahanda ay hindi dapat ipagpaliban.
Isang Tahimik na Babala
Ang Bagyong Pablo ay hindi lang bagyo sa kasaysayan. Isa itong babala na binayaran ng libo-libong buhay. Babala na hanggang ngayon, dapat pa ring pakinggan.
Dahil minsan, ang trahedya ay dumarating sa lugar na akala mong ligtas. At kapag dumating ito, wala nang oras para magsisi.
