Isinusulong ni Senador Bam Aquino ang pagpasa ng isang mahigpit na batas sa pananagutan sa nuclear energy bago pa man magtayo ang bansa ng kahit isang nuclear power plant.
Sa pagdinig ng Senado, tinalakay ang Senate Bill No. 1206 o Philippine Nuclear Liability Act, na layong i-update ang lumang batas ng Pilipinas mula pa noong 1968. Ayon kay Aquino, kailangan munang may malinaw na patakaran kung sino ang mananagot sakaling magkaroon ng aksidente o nuclear meltdown.
Binigyang-diin ng senador na hindi dapat magsimula ang nuclear power kung walang malinaw na proteksyon para sa mamamayan at sa gobyerno.
Dagdag pa niya, kahit hindi matuloy ang pagtatayo ng nuclear plant, magiging kapaki-pakinabang pa rin ang batas dahil saklaw nito ang iba pang paggamit ng nuclear technology sa bansa.
Mahigpit na Batas, Kailangan Umano Bago Magtayo ng Nuclear Power Plant
Sa ilalim ng panukalang batas, magkakaroon ng multi-tiered compensation system. Ibig sabihin, may nakahandang pondo para:
linisin ang kapaligiran
At bayaran ang mga maaapektuhan ng aksidente
Layunin din nitong hindi mapasan ng taxpayers ang gastos sakaling magkaroon ng nuclear incident.
Kasabay ng pagdinig, iniulat ng Department of Energy (DOE) na may ilang lugar na pinag-aaralan bilang posibleng lokasyon ng nuclear facilities.
Ayon kay DOE Director Patrick Aquino, isinasagawa na ang technical evaluation sa:
Bataan, kabilang ang Bataan Nuclear Power Plant site
Labrador, Pangasinan
Camarines Norte
Masbate
Palawan
Sa ngayon, isa ang Pilipinas sa may pinakamahal na kuryente sa Timog-Silangang Asya, na may average na ₱9.86 kada kilowatt-hour.
Ayon sa DOE, ang uranium fuel ay nagkakahalaga ng humigit-kumulang $30 milyon, samantalang ang katumbas na enerhiya mula sa karbon ay aabot sa halos $800 milyon—malaking pagkakaiba na maaaring magpababa ng singil sa kuryente.
Bagama’t ipinakita ng isang 2024 survey na halos 70% ng mga Pilipino ang pabor sa nuclear energy, sinabi ni Aquino na ang suporta ng publiko ay dahil lang sa pag-asang bababa ang bayad sa kuryente.
Nagpaalala rin ang senador na hindi puwedeng basta magtayo ng nuclear plant nang walang pahintulot ng lokal na pamahalaan at mga residente.
Ang panukalang batas ay kasunod ng pagpasa noong 2025 ng RA 12305, na lumikha sa PhilATOM, ang kauna-unahang independent nuclear regulator ng bansa.
Target ng gobyerno na magkaroon ng unang operational nuclear power plant sa 2032. Ayon sa mga opisyal, ang pagpasa ng Nuclear Liability Act ang huling “legislative gate” bago pumasok ang malalaking pribadong kumpanya tulad ng Meralco at Aboitiz sa nuclear energy sector.
